Sculpturenmijl – De tour

Wie door Mönchengladbach gaat, ontdekt op openbare plaatsen, in parken, bij gebouwen en in verstopte binnenhofjes menig kunstwerk. Niet minder dan 50 sculpturen staan op een rij op de 5,7 km lange sculpturenas, die de sculpturentuin bij Museum Abteiberg alsook al beschikbare sculpturen bevat.

De tour

De kunstmijl strekt zich vanaf de Geroweiher via de Abteiberg tot de Bunten Garten en weer terug over de  Bettrather Straße, Sandradstraße, Alter Markt naar Geropark.

De sculpturenmijl start in de sculpturentuin. Toegang: over trappen van de Weiherstraße, van de Spatzenberg (sterke helling), van Abteistraße over trappen, ook binnen de abdijtuin zijn er treden.

Parkeren: goede parkeermogelijkheden: parkeerplaats Geroweiher / Weiherstraße

"Bodemruil" - Vago Weiland

De kleine stalen dozen (2002) lopen als wegwijzers over de gehele sculpturenmijl. Binnenin bevinden zich bodemmonsters van de Kunstweg Niers. De bezoeker heeft zo de mogelijkheid om tegelijkertijd imaginair beide paden te bezoeken. Op het 20 km lange kunstnatuurpad langs de Niers staan identieke dozen om aandacht te vestigen op de sculpturenmijl.

"De vrouw" - Georg Ettl

Met zijn 9,30 m hoge sculptuur (2002), die in het kader van de ‘sculpturenmijl’ in het Geropark werd geïnstalleerd, voor de kathedraal basiliek van St. Vitus, zette kunstenaar Georg Ettl van de “vrouw op zich” een monument voor hedendaagse kunst. De stalen dame met golvende haren en naaldhakken schoenen volgt verder Ettl’s typische stijl met heldere en gereduceerde vormen, waardoor hij wereldwijd bekend werd.

"Johannes en Sophia" - Renate Fellner

De beide bronzen sculpturen (1998) van de beeldhouwer Renate Fellner staan voor en in de muziekschool. Sophia luistert naar John, die volledig in zijn vioolspel is ondergedompeld.

"Karl Fegers memoriaal" - Georg Ettl

Ook in deze sculptuur(1990) zit muziek – het was gewijd aan de componist en oprichter van de muziekschool Karl Fegers – en bevindt zich daarom in het atrium van de muziekschool. Het gouden mondstuk van een trompet illustreert de verbinding tussen mens en muziek – verder lijkt het silhouet niet op de muzikant Fegers.

"Pointes et Courbes" - Alexander Calder

Het plastiek “Spitzen und Kurven” (1970) van Alexander Calder bevindt zich voor het Museum Abteiberg. De massief stalen platen hebben een imposante grootte van 350 x 600 x 450 cm – des te verbazingwekkender, hoe de kunstenaar erin slaagde om puntige en afgeronde vormen, ruimtelijke situaties, figuratieve hints en abstracte elementen daar uit te werken.

"Museum" - Thomas Rentmeister

Wat doet een groot verkeersbord midden in het voetgangersgebied? Na de sloop van een garageplein vond het in 2002 zijn plaats aan de Abteistraße / hoek Krichelstraße en wijst van daaruit op kronkelende paden de weg naar het museum.

"Jeugd en leeftijd" - Hein Minkenberg

De twee levensgrote sculpturen (1927) gemaakt uit zandsteen komen uit het vroege expressionistische werk van de beeldhouwer Hein Minkenberg. Hoewel veel van deze werken het slachtoffer werden van de vernietiging van de nationaal-socialisten onder de propaganda “Verdervende Kunst”, zijn deze sculpturen bewaard gebleven – sinds 1983 zijn ze te vinden voor het Stiftisch-Humanistisch Gymnasium aan de Abteistraße.

"Monument voor Hans Jonas" - Karl Burgeff

Hans Jonas was een in Mönchengladbach geboren inwoner en een Joodse filosoof. Nadat de nazi’s aan de macht kwamen, emigreerde hij eerst naar Londen, daarna naar Jeruzalem, en vocht aan de Israëlische kant in de Tweede Wereldoorlog. Later emigreerde hij naar de Verenigde Staten. Voor zijn werk ontving hij meest divers prijzen, waaronder het grote Bundesverdienstkruis en het ereburgerschap van Mönchengladbach. Zijn bronzen monument (1997) troont op een 2.50m hoge zuil naast het ontspanningshuis in het park naar hem vernoemd.

Sculptuur door Eva Weinelt

Het naamloze stalen kunstwerk (2002), dat op Kleiststraße / hoek Steinmetzstraße voor de Minto staat, toont twee geometrisch van elkaar afhankelijke lichamen. Volgens de kunstenares is het thema van het werk de “spanning tussen rationeel vastgestelde orde en de zichtbaarheid.”

"Eva II" - Gerhard Marcks

De bronzen, 165 cm hoge dame, die op de Adenauerplatz poseert, werd tussen 1944 en 1947 gemaakt. Een eerste, onvoltooide versie van de figuur werd beschadigd bij bombardementen op Berlijn. Om het te beschermen tegen verdere vernietiging, werd het begraven door de Amerikanen – en daarna later voltooid door Gerhard Marcks.

"Stehende" (Staand) - Eugène Dodeigne

Naast de “Eva II” is Adenauerplatz de loatie van andere belangrijke werken. Daar bevindt zich ook de “Stehende” (1964) van de Franse kunstenaar Eugene Dodeigne. Als kijker heeft men het gevoel deel te mogen nemen aan het ontstaansproces van de sculptuur: de 2,50m grote figuur is slechts vaag uit de steen uitgewerkt – wat ook kenmerkend is voor de andere latere werken van de beeldhouwer.

"Doppelform" - Carel Visser

De “dubbele vorm”, die ook op Adenauerplatz te vinden is, is gemaakt tussen 1957 en 1958 en maakt deel uit van een groep van zes werken van kunstenaar Carel Visser. De figuur, ook wel bekend als “tweelingen”, bestaat uit een reeks verschillende symmetrische elementen. Bijzonder interessant is een omronding van de sculptuur gemaakt van ijzer, die vanuit verschillende hoeken een heel andere werking heeft.

Sculptuur door Ernst Hermanns

Het bijzondere aan deze sculptuur (1967/76) van Ernst Hermanns is alleen bij een 360° zicht te vatten. Net als bij een prisma verandert de driehoekige basisvorm van de vijf symmetrisch gerangschikte holle lichamen het uiterlijk van de sculptuur op Adenauerplatz zodra de kijkhoek wordt gewijzigd.

"Facade, drie portalen en haan" - Georg Ettl

Voor de renovatie (1985) was de Albertuskirche met zijn witte betegelde gevel zeker geen juweel. In een interview zei Ettl dat de kerk hem altijd deed denken aan de worstkeuken in de slagerij van zijn oom. Hij was blij dat hij de kans kreeg om deel te nemen aan de herinrichting van de kerkgevel, inclusief de portalen en de weerkraan.

Het is ook de moeite waard een kijkje in de kerk met zijn sierlijke glas in lood ramen. Aan een aparte rondleiding is hier deel te nemen.

"Choral Image" - Beate Selzer

Pauzeer even en kijk omhoog naar de gevel van de stadsbibliotheek (Adenauerplatz). In 2002 werd het koorbeeld van Beate Selzer visueel verbeterd. De kunstenaar gebruikte de architectonische omstandigheden van de tegelwand om de 38 onder elkaar liggende panelen van het schilderij in zijn structuur te verwerken. De relatie tussen de wetmatigheden van de mens en architectuur werkt.

"Lichtstele" - Heinz Mack

De “Bunte Garten” achter de Kaiser-Friedrich-Halle is het juweel van de botanische tuinkunst van Mönchengladbach – en tegelijkertijd de locatie van verschillende sculpturen. Het meest monumentale werk met een hoogte van 14,5 m is de Lichtstele (1970) van Heinz Mack. De reflecterende metalen platen op het oppervlak breken het licht op vele manieren en brengen zo beweging in het stalen object; geheel in het teken van “ZERO” – een baanbrekende kunstbeweging mede-opgericht door Mack.

"Torso & figuur in twee delen" - Wolfgang Hahn

Een beetje verborgen, op een plateau boven de Beethovenstraße in de Bunten Garten vindt u de twee sculpturen “Torso” (2001) en “Figuur in twee delen” (2002) van de Mönchengladbachse kunstenaar Wolfgang Hahn. Zoals de meeste werken van Wolfgang Hahn, zijn deze twee sculpturen gemaakt van basalt lava.

"Zwevende Piramide" - Günther Zins

De piramide (2002) gemaakt van aluminium buizen “zweeft” door roestvrijstalen touwen vastgehouden in de boomtoppen in de kleurrijke tuin. Afhankelijk van het weer zijn de touwen nauwelijks herkenbaar, wat het zweefeffect des te indrukwekkender maakt. De lichtreflecties van de lineaire stalen plastiek zijn op elk moment van de dag en nacht een blikvanger.

"Wereldbol" - Sandra Robertz

De gietijzeren wereldbol in de kleurrijke tuin biedt een iets ander perspectief op onze planeet: de vijf even grote delen vertegenwoordigen de individuele continenten en een gelijkberechtigde coëxistentie – ongeacht hun werkelijke oppervlakte, economische betekenis of bevolkingsdichtheid. (Foto: Ulrike Coenen)

"Zonzoeker" - Anne-Marie Rommerskirchen

De kleine man, die zijn neus naar de hemel opheft, veroorzaakte nogal wat opschudding tijdens zijn installatie in de kleurrijke tuin in 1950 – men vond de naaktheid van de figuur vrijgevochten en gedurfd. Twee weken later verdween het plastiek spoorloos. Men vermoedde dat ontevreden burgers dit hadden verwijderd. Later bleek echter dat twee tieners vanwege geldgebrek het hadden vernield om het brons te verkopen. In hetzelfde jaar werd de figuur vernieuwd.

Sculptuur door Ulrich Brinkmann

De stele (2000) van Ulrich Brinkmann brengt op afstand rechtlijnigheid Bij het naderen, merk je het bliksemachtig gespleten midden. Oorspronkelijk zou de stele slechts tijdelijk worden tentoongesteld, het verrukte de inwoners van aangrenzende Peter-Nonnenmühlen-Allee echter zodanig dat zij het spontaan verwierven en het zo permanent in de Kleurrijke Tuin kon blijven.

"Passie" - Werner Jacobs

De zeven steles (2000), die een pad in de kleurrijke tuin flankeren, symboliseren de zeven fasen van de lijdensweg Jezus Christus naar het kruis. Alleen hun toppen zijn bewerkt en tonen verschillende vormen van het kruis. Voor de kunstenaar is het kruis niet alleen een symbool van het christelijk geloof, maar ook een teken van een persoonlijk centrum waarin hij steun, kracht en rust vindt.

"Zetel" - Wolfgang Hahn

De “zitmeubel” gemaakt van basalt lava door kunstenaar Wolfgang Hahn is bedoeld om wandelaars uit te nodigen in de botanische tuin, om te pauzeren en te blijven vertoeven. (Foto: Wolfgang Hahn)

"Harmonia Sanitatis" - Heinz Mack

Hoewel er geen ziekenhuis in dit gebouw aan de Sandradstraße is, herinnert het voor hem aangebrachte beeld van Heinz Mack (2002) ons nog steeds aan het vroegere doel: het verzoenen van de lichamelijke en geestelijke gezondheid van de patiënten. De innerlijke balans resulteert in de stabiliteit van het lichaam.

"Drie treden" - Heinz Mack

De laatste stations van de sculpturenmijl leiden naar het historisch centrum van Mönchengladbach. Het monumentale werk “Drie treden” (1986) op de Kapuzinerplatz bestaat uit drie wiggen. Elke wig is gemaakt van een ander materiaal en is daarom met behulp van verschillende technieken verwerkt. Het kunstwerk maakt niet alleen indruk door zijn grootte en vorm, maar ook door zijn functionaliteit: het verbergt tegelijkertijd de ventilatieschacht van een ondergrondse parkeergarage.

Fontein - Erwin Heerich

Het is geen toeval dat het historische Gladbach zich rond de Alte Markt ontwikkelde. De aanwezigheid van een goede fontein zorgde voor levering van drinkwater aan de burgers. Zelfs al zijn de fonteinen tegenwoordig niet meer nodig in deze functie, ze zijn nog altijd niet uit het stadsbeeld weg te denken. De 5,50 meter hoge fontein is het werk van de in 2004 overleden beeldhouwer Erwin Heerich. Hoofdthema van de fontein gepolijst uit Belgisch graniet, geïnstalleerd in 1977, is het samenspel en tegenwerking van de basisvormen cirkel en vierkant.

"Vitusfontein" - Peter Haak

Vandaag de dag staat het beeld van St. Vitus, in 1961 geschapen door beeldhouwer Peter Haak, op een stele voor de stadskerk. Het was vroeger onderdeel van een andere fontein op de Alte Markt. Andere werken van Haak zijn de geabstraheerde engelachtige figuren uit Muschelkalk, die zich in de koorzaal van de kathedraal Münster St. Vitus bevinden.

"Torengebouw naar Babel" - Thomas Virnich

De Toren van Babel is het bijbelse verhaal van de poging van mensen om goddelijk te worden door het maken van een monumentaal gebouw. God strafte hen hiervoor door hen verschillende talen te geven, waardoor ze de bouw niet konden voltooiden. Thomas Virnich pakt dit verhaal op en past het in zijn sculptuur (2002) (voor de abdij van het stadshuis) aan op een kritiek op de “conceptuele capaciteiten van de mens” en het “bestendigheid van zijn werken”. (Bron: www.thomasvirnich.de)

Waterspuwer "Slang" - Thomas Virnich

Hoewel de eerste basisbouw van de Münster basiliek vóór 1000 voor Christus werd gebouwd, nam het pas in de 14e eeuw zijn huidige vorm aan. Zoals gebruikelijk was in die tijd, was de gevel versierd met een reeks demonachtige figuren die bedoeld waren om het kwade bang te maken: de waterspuwers. Toen twee van de elf beelden in 1998/1999 moesten worden vervangen, stelde kunstenaar Thomas Virnich voor om op de schuin tegenoverliggende pijlen een kop en staart van een slang te bevestigen. Dit wekt de indruk dat een enorm reptiel rond het kerkgebouw sluipt.

Het is zeker de moeite waard een kijkje in de basiliek met zijn sierlijk ontworpen glas in lood ramen te nemen. Een aparte rondleiding daarvoor vindt u hier.

"Fins graniet splijten" - Ulrich Rückriem

Het pad leidt via de Münstertrap terug naar het Geropark – en naar het werk van Ulrich Rückriem. Het stenen blok werd eerst in 7 delen opgesplitst en vervolgens in de oorspronkelijke vorm weer in elkaar gezet. De totale hoogte van het object bedraagt 4,20 m – een meter daarvan bevindt zich onder de grond.